ENzeynepnal@gmail.com
Façade Stories: a building that dresses like its neighbours

Cephe Hikâyeleri: komşularına benzemeye çalışan bir bina

Aralık 2025

Paribu Art kendini Kadıköy'e has bir kıyafetle tanıttı. Cephe Hikâyeleri, binanın dış ekranları için ürettiğimiz iş: doğduğu mahalleye ait olmaya çalışan bir bina.

Tohumunu yerelden alıp doğduğu toprakta köklenmeye çalışan bir dijital varlık olarak Paribu Art binası, bulunduğu alana, Kadıköy'e özgü bir tezahür olmak için çabalar. Canlı bir organizma gibi etrafına bakar, öğrenir ve sentezler. Kadıköy'deki eski binaların fotoğraflarıyla beslenerek eğitilen yapay zekâ modeliyle bu binaların karışımına benzeyen bir cephe örer kendisine, tebdil-i kıyafet yapar, etrafına karışır ve telaşsız bir konum alır. Pencerelerinden dışarı gizemli bakışlar atacak, bilginin ışığıyla öğrenmeye ve kendi hikâyesini yazmaya devam edecektir.

Bir Kadıköy arşivi

İlk versiyon, Kadıköy'deki 72 tarihî mekânın fotoğraflarıyla özelleştirdiğimiz Z-Image-Turbo görüntü modeline dayanıyor. Fotoğrafları semt semt topladık. Bahariye ve Çarşı'da: Süreyya Operası (1927) ve Vedat Tek'in tasarladığı, bugün Haldun Taner Sahnesi olan eski Kadıköy Hal Binası. Moda'da: Rum mimar C. P. Pappa'nın neoklasik Sarıca Apartmanı (1903), Viktoryen Barış Manço Evi, Vedat Tek'in Moda İskelesi, Saint Joseph ve Levanten köşkleri. Valpreda ve Sünget gibi Art Nouveau apartmanlarıyla Yeldeğirmeni ise neredeyse başlı başına bir eski bina müzesi. Sonra Hasanpaşa Gazhanesi, Haydarpaşa Garı, Kalamış, Göztepe ve Erenköy'ün eski köşkleri. Hepsi tescilli yapılar.

Model bu fotoğrafların mimari dilini öğreniyor (kornişler, cumbalar, balkonlar, kemerler, taş bir cephedeki pencerelerin ritmi) ve öğrendiği binalara benzeyen ama gerçekte hiç var olmamış cepheler doğaçlıyor. Kadıköy'ü tanıyan herkese tanıdık geliyorlar; ama hayalî bir kente aitler.

Pencerelerdeki küçük hikâyeler

Bu cephelerin üzerine canlılığı, bilgiyi, sanatı, kültürü ve şehir yaşamını çağrıştıran küçük animasyonlar ekledik: yanan bir pencere, kıpırdayan bir perde, bir kapının ardında olan bir şey. Her cephe kendi hikâyesi olan bir karaktere dönüşüyor; Paribu Art canlanıyor ve gündelik yaşamın içinde misafirlerine minik hikâyeler anlatıyor.

Her cephe başka bir kostüm. Alacakaranlıkta bina pembe ve turkuaz, oymalı taşlara bürünüyor; bir başka mevsim kırmızı sarmaşıklarla kaplanıyor; gece geç saatte maviye ve beyaza dönüyor. Sanki Kadıköy'de yeni doğmuş Paribu Art, çevresindeki binalara bakıp soruyor: Ben buraya nasıl ait olurum?

Perde arkası: yeni sezon

Cephe Hikâyeleri'nin yeni sezonu için üretim hattını yeniden kurduk: sistem artık Paribu Art'a yerleştirdiğimiz render makinelerinin üzerinde, lokalde çalışıyor.

İkinci versiyon için topladığımız Kadıköy fotoğraflarıyla, daha iyi ve daha yüksek çözünürlükte yeni bir model eğittik: bu kez Z-Image-Turbo yerine FLUX.2 [klein] 9B üzerinde, bir LoKr olarak. LoKr de LoRA gibi modeli baştan eğitmek yerine ona küçük bir ağırlık kümesi ekleyerek yeni bir şey öğretiyor, ama bu ağırlıkları iki küçük matrisin Kronecker çarpımı olarak kuruyor; böylece küçük bir dosya daha fazla ayrıntı taşıyabiliyor. Eğitimi Ostris AI Toolkit'te yaptık: her fotoğraf aynı kısa açıklamayı taşıyor (bir tetik kelime, ardından “historic Kadikoy mansion facade, late Ottoman Istanbul residential architecture”) ve eğitim 512, 768 ve 1.024 piksel çözünürlüklerde yapıldı. Eğittiğimiz modelle artık yeni cepheleri hızla üretebiliyoruz.

Üretim tek bir ComfyUI iş akışında ilerliyor. Model bir cephe doğaçlıyor; iş akışı binanın birinci cephesinin Depth Anything 3 ile çıkarılmış derinlik haritasını alıyor ve yeni görseli bu haritaya oturtuyor, böylece görsel o cephenin yapısını izliyor; ardından sonucu iyileştiriyor (enhance) ve aynı görselden pencereleri yanan bir gece görüntüsü oluşturuyor. Hepsi tek komutla, arka arkaya.

Renkler de bir listeden geliyor: istem (prompt) bir palet seçiyor (adaçayı yeşili detaylı fildişi, krem detaylı gül kurusu, fildişi detaylı soluk turkuaz, sıcak taş detaylı bordo) ve bir çini türü, kobalt mavisi sırdan çok renkli Osmanlı çinilerine.

İkinci bir iş akışı aynı cepheyi mevsimlere göre giydiriyor (kış, ilkbahar, duvarlarını kuru sarmaşığın sardığı bir sonbahar); alttaki bina ise aynı kalıyor.

En yeni ekleme güneş. İş akışındaki bir düğüm Paribu Art'ın Kadıköy'deki koordinatlarını (40,99° K, 29,03° D), bir tarih ve saati alıyor, o anda güneşin nerede durduğunu hesaplıyor ve ışık referansı olarak aydınlatılmış bir küre render ediyor. Cephe buna göre yeniden ışıklandırılıyor; o saatin ışığında görünüyor.

Üretim hattına, MiniMax üzerinde çalışan video üretim aracımız Oriel'i de entegre ettik; böylece ürettiği cepheler videoya dönüştürülebiliyor.

Ekrandaki metin

“Tohumunu yerelden alıp doğduğu toprakta köklenmeye çalışan bir dijital varlık olarak Paribu Art binası, bulunduğu alana, Kadıköy'e özgü bir tezahür olmak için çabalar. Canlı bir organizma gibi etrafına bakar, öğrenir ve sentezler. Kadıköy'deki yerel tarihî binaların fotoğraflarıyla beslenerek eğitilen yapay zekâ modeliyle bu binaların karışımına benzeyen bir cephe örer kendisine, tebdil-i kıyafet yapar, etrafına karışır ve telaşsız bir konum alır. Pencerelerinden dışarı gizemli bakışlar atacak, bilginin ışığıyla öğrenmeye, canlılığı, sanat ve kültürü, şehir yaşamını keşfetmeye ve kendi hikâyesini yazmaya devam edecektir.”

Cephe Hikâyeleri: komşularına benzemeye çalışan bir bina
Cephe Hikâyeleri: komşularına benzemeye çalışan bir bina
Cephe Hikâyeleri: komşularına benzemeye çalışan bir bina
Cephe Hikâyeleri: komşularına benzemeye çalışan bir bina
Cephe Hikâyeleri: komşularına benzemeye çalışan bir bina
Cephe Hikâyeleri: komşularına benzemeye çalışan bir bina